PËR QËNDRUESHMËRINË E SISTEMIT PENSIONAL: FAKTE NË VEND TË PERCEPTIMEVE – QËNDRIMET E ASOCIACIONIT TË SHOQËRIVE PENSIONALE

Gjatë periudhës së fundit, në opinionin publik janë rikthyer kritikat dhe qëndrimet e drejtuara ndaj shtyllës së dytë pensionale. Si Asociacion i Shoqërive Pensionale, konsiderojmë se çështjet që lidhen me sistemin pensional meritojnë një debat serioz, të argumentuar dhe profesional, të bazuar në fakte, të dhëna dhe analiza afatgjata, e jo në interpretime individuale ose vlerësime afatshkurtra.

Shtylla e dytë pensionale, për më shumë se dy dekada, përbën një pjesë të rëndësishme të sistemit pensional në Republikën e Maqedonisë së Veriut. Qëllimi i saj kryesor është të sigurojë një burim shtesë të të ardhurave pensionale përmes mjeteve të akumuluara individualisht, të cilat janë në pronësi të të siguruarve, mbahen në llogaritë e tyre personale dhe janë të trashëgueshme. Në këtë mënyrë, çdo anëtar krijon kursimet e veta pensionale, të lidhura drejtpërdrejt me kontributet e paguara dhe rezultatet e arritura nga investimet, ndërsa aktualisht këto kursime të akumuluara të qytetarëve të Maqedonisë së Veriut tejkalojnë 3,3 miliardë euro.

Mjetet në fondet e detyrueshme pensionale investohen në përputhje me rregulla të përcaktuara rreptësisht ligjore dhe nën mbikëqyrjen e vazhdueshme të institucioneve rregullatore. Kufizimet e investimeve, rregullat për diversifikimin dhe mekanizmat për menaxhimin e rrezikut janë vendosur pikërisht me qëllim që të sigurojnë mbrojtje maksimale të interesave të anëtarëve dhe stabilitet afatgjatë, si dhe rritje të kursimeve të tyre.

Gjatë vlerësimit të rezultateve të shtyllës së dytë pensionale, është e nevojshme të merret parasysh se bëhet fjalë për një sistem afatgjatë kursimi. Fondet pensionale nuk duhet të vlerësohen sipas luhatjeve të tregjeve gjatë një viti ose një cikli të vetëm ekonomik, por sipas aftësisë së tyre për të krijuar vlerë për anëtarët gjatë gjithë periudhës së punës. Të dhënat tregojnë se nga fillimi i funksionimit të sistemit e deri më sot, fondet e detyrueshme pensionale në Maqedoninë e Veriut kanë realizuar një kthim mesatar vjetor nominal mbi 5%, duke arritur gjithashtu edhe kthim real pozitiv mbi normën e inflacionit. Kjo është arritur në një periudhë që përfshiu krizën financiare globale, krizën e borxhit në Evropë, pandeminë, krizën energjetike dhe goditjet inflacioniste.

Është veçanërisht e rëndësishme të theksohet se praktika ndërkombëtare tregon qartë se sistemet pensionale më të suksesshme në botë bazohen në një model me më shumë shtylla. Sipas renditjeve globale për cilësinë, qëndrueshmërinë dhe besimin në sistemet pensionale, vende si Holanda, Islanda, Danimarka dhe Singapori janë ndër më të suksesshmet në botë, dhe të gjitha këto kanë shtylla pensionale të zhvilluara të financuara përmes kapitalit, si pjesë përbërëse të sistemeve të tyre.

Këto përvoja konfirmojnë se shtylla e dytë nuk është konkurrencë e shtyllës së parë, por plotësim i saj. Sistemet më të mira pensionale nuk mbështeten vetëm në një burim financimi, por kombinojnë solidaritetin ndërmjet gjeneratave, kursimin individual kapitalizues dhe kursimin vullnetar pensional. Pikërisht kjo qasje mundëson shpërndarje më të mirë të rreziqeve dhe rezistencë më të madhe ndaj sfidave ekonomike, financiare dhe demografike.

Në kushtet kur e gjithë Evropa, përfshirë edhe vendin tonë, përballet me plakjen e popullsisë, rritjen e jetëgjatësisë dhe uljen e raportit ndërmjet numrit të të punësuarve dhe numrit të pensionistëve, mbështetja vetëm në një shtyllë pensionale paraqet një rrezik gjithnjë e më të madh për qëndrueshmërinë afatgjatë të sistemit pensional. Prandaj, qasja me shumë shtylla sot nuk është luks, por domosdoshmëri për sigurimin e pensioneve të sigurta dhe të qëndrueshme për gjeneratat e ardhshme.

Është shqetësuese që në debatin publik shpesh anashkalohen këto realitete dhe promovohen vlerësime të thjeshtuara, të cilat mund të dëmtojnë besimin e qytetarëve në sistem. Ne besojmë se besimi ndërtohet përmes transparencës, fakteve dhe informimit të vazhdueshëm të publikut.

Asociacioni i Shoqërive Pensionale mbetet i hapur për çdo diskutim konstruktiv për përmirësimin e sistemit pensional, por njëkohësisht do të vazhdojë të mbrojë parimet e modelit me shumë shtylla, i cili është i pranuar ndërkombëtarisht, i dëshmuar në praktikë dhe i orientuar drejt mbrojtjes së interesave afatgjata të pensionistëve aktualë dhe të ardhshëm.

ASOCIACIONI I SHOQËRIVE PËR MENAXHIMIN E FONDEVE PENSIONALE TË MAQEDONISË SË VERIUT

Shkup, korrik 2026.